Jean-Paul Getty – majątek

Jean Paul Getty (1892–1976) był amerykańskim magnatem naftowym i założycielem Getty Oil Company.

W latach 50. i 60. XX wieku uchodził za najbogatszego człowieka na świecie, a jego fortuna w momencie śmierci szacowana była na 2–10 miliardów dolarów (wartości nominalne, bez korekty o inflację), oparta głównie na przemyśle naftowym, inwestycjach na Bliskim Wschodzie oraz kolekcjonowaniu dzieł sztuki.

Kim był J. Paul Getty i jaka jest jego historia?

Urodził się 15 grudnia 1892 roku w Minneapolis w stanie Minnesota jako syn prawnika i milionera naftowego George’a F. Getty’ego. Po nauce na Uniwersytecie Oksfordzkim wrócił w 1913 roku do USA i rozpoczął karierę jako niezależny poszukiwacz ropy (wildcatter) w Oklahomie, kupując i sprzedając licencje na wydobycie.

W 1916 roku zarobił pierwszy milion dolarów na udanym odwiercie, co otworzyło mu drogę do zbudowania własnej firmy i współpracy z ojcem przy rozwoju Getty Oil Company.

W latach 20. XX wieku rozszerzył działalność, przejmując spółki takie jak Pacific Western Oil, Skelly Oil i Tidewater Oil, tworząc zintegrowane przedsiębiorstwo – od wierceń, przez rafinerie i transport, po sprzedaż paliw. Po krótkim okresie życia w luksusie w Los Angeles wrócił do biznesu w 1919 roku, inwestując także w Meksyku.

Mimo burzliwego życia prywatnego – pięciu małżeństw i rozwodów – skoncentrował się na budowie imperium. W czasie II wojny światowej kierował Spartan Aircraft Company, produkującą komponenty lotnicze.

Po wojnie osiadł w Anglii w XVI-wiecznej posiadłości Sutton Place koło Guildford, gdzie przyjmował partnerów z krajów arabskich i Wielkiej Brytanii oraz zarządzał globalnymi interesami. Zmarł 6 czerwca 1976 roku na zawał serca w wieku 83 lat.

Czym się zajmował i jak doszedł do fortuny?

Getty był przede wszystkim przedsiębiorcą naftowym, który z małego biznesu uczynił globalne, zintegrowane imperium wydobywczo-rafineryjne. Kluczowe etapy jego sukcesu to:

• Lata 1910–1920 – początki w Oklahomie i Kalifornii, pierwszy milion w 1916 r.;
• Lata 20.–30. – przejęcia firm i konsolidacja pod szyldem Getty Oil, przetrwanie Wielkiego Kryzysu dzięki strategicznym zakupom osłabionych konkurentów;
• Po II wojnie światowej – ryzykowne inwestycje na Bliskim Wschodzie: w 1949 r. zapłacił królowi Arabii Saudyjskiej Ibn Saudowi 9,5 mln dolarów plus 1 mln dolarów rocznie za 60-letnią koncesję na Strefę Neutralną między Arabią Saudyjską a Kuwejtem; po 4 latach poszukiwań (wydatki 30 mln dolarów) w 1953 r. odkryto pole Wafra, produkujące ok. 16 mln baryłek rocznie;
• Lata 50.–70. – kontrola nad flotą tankowców, rafineriami i stacjami benzynowymi; magazyn Fortune (1957) i Księga rekordów Guinnessa (1966) ogłosiły go najbogatszym człowiekiem świata.

W 1967 roku skonsolidował aktywa w Getty Oil Company, kontrolując ponad 200 spółek. Od 1938 roku intensywnie kolekcjonował sztukę, gromadząc dzieła m.in. Rembrandta, Rafaela i Gainsborougha.

Skład majątku

Majątek Getty’ego opierał się na aktywach przemysłowych, prawach do złóż i prestiżowych nieruchomościach:

• Udział controllingowy w Getty Oil Company – rdzeń fortuny, obejmujący wiercenia, rafinerie, transport (w tym jedną z największych flot tankowców) i sprzedaż detaliczną paliw;
• Inwestycje naftowe – koncesje w USA (Oklahoma, Kalifornia) oraz na Bliskim Wschodzie (Arabia Saudyjska, Kuwejt);
• Nieruchomości – posiadłość Sutton Place w Anglii, Hotel Pierre w Nowym Jorku, ranczo w Malibu z prywatnym muzeum;
• Kolekcja sztuki – setki dzieł, eksponowane w założonym w 1953/1954 r. J. Paul Getty Museum w Malibu, przekształconym następnie w instytucję charytatywną J. Paul Getty Trust;
• Inne aktywa – akcje, udziały i różnorodne aktywa korporacyjne w ponad 200 firmach.

Szacowana wartość majątku

Źródła z epoki podają różne kwoty: w połowie lat 70. osobista fortuna Getty’ego oceniana była na 2–4 miliardy dolarów (m.in. Biography.com), a niektóre opracowania (EBSCO) wskazują nawet do 10 miliardów dolarów w akcjach, aktywach i nieruchomościach. W 1966 r. Księga rekordów Guinnessa notowała ok. 1,2 mld dolarów.

To szacunki historyczne oparte na ówczesnych wycenach; po uwzględnieniu inflacji dzisiejsza wartość mogłaby sięgać dziesiątek miliardów dolarów, a znaczna część majątku trafiła do J. Paul Getty Trust.

Dla przejrzystości poniżej zebrano najczęściej cytowane szacunki:

Dziedzictwo i ciekawostki

Getty był jednocześnie skrajnym oszczędnym ekscentrykiem i filantropem – przeszła do legendy anegdota o automacie telefonicznym w jego posiadłości. W 1973 roku jego wnuk, John Paul Getty III, został porwany we Włoszech, co stało się kanwą filmu „Wszystkie pieniądze świata” (2017). Dziedzictwo Getty’ego to nie tylko nafta, lecz także kultura: J. Paul Getty Museum rozrosło się do jednej z najważniejszych instytucji muzealnych na świecie.

Sprawdź też majątek: J.D. Vance, J.K. Rowling, Jacek Bąk, Jacek Bartosiak, Jacek Bazan, Jacek Bogiel, Jacek Budek, Jacek Bury, Jacek Charkowski, Jacek Chwedoruk, Jacek Cygan, Jacek Domagała, Jacek Dubois, Jacek Furman, Jacek Góralski, Jacek Gordon, Jacek Graniecki (Tede), Jacek Kaczmarski, Jacek Krawiec, Jacek Kurski, Jacek Łągwa, Jacek Majchrowski, Jacek Murański, Jacek Ochman, Jacek Olczak, Jacek Papaj, Jacek Piekara, Jacek Protasiewicz, Jacek Ptaszek, Jacek Rostowski, Jacek Rutkowski, Jacek Sarnowski, Jacek Saryusz-Wolski, Jacek Sasin, Jacek Sutryk, Jacek Szwajcowski, Jacek Szymoński, Jacek Tarczyński, Jacek Waksmundzki, Jacek Walkiewicz, Jacek Wiśniewski, Jacek Wiśniowski, Jack Black, Jack Dorsey, Jack Ma, Jack Nicholson, Jackie Chan, Jacob Arabo, Jacob Rothschild, Jaden Smith, Jake Gyllenhaal, Jake Paul, Jakub Bierzyński, Jakub Błaszczykowski, Jakub Bochenek, Jakub Chmielniak, Jakub Dwernicki, Jakub Fugger, Jakub Grabowski (Quebonafide), Jakub Kosecki, Jakub Meresiński, Jakub Midel, Jakub Pawelski, Jakub Pietrzak, Jakub Pyżalski, Jakub Roskosz, Jakub Rzeźniczak, Jakub Swadźba, Jakub Wawrzyniak, Jakub Wojewódzki, Jakub Zabłocki, James Brown, James Cameron, James Charles, James Goldstein, James Harris Simons, James Hetfield, James Matthews, James May, James Patterson, James Woods, Jami Gertz, Jamie Oliver, Jamie Siminoff, Jamie Vardy, Jan A.P. Kaczmarek, Jan Bednarek, Jan Bestry, Jan Błachowicz, Jan Bobrek, Jan Bury, Jan Dąbrowski, Jan Fijor, Jan III Sobieski, Jan Kidaj, Jan Kobylański, Jan Kochanowski, Jan Kolański, Jan Kościuszko, Jan Kulczyk, Jan Luberda, Jan Lubomirski-Lanckoroński, Jan Mikołuszko, Jan Motz, Jan Mroczka, Jan Nowicki, Jan Papierz, Jan Paweł II, Jan Śpiewak, Jan Szynaka, Jan Twardowski, Jan Urban, Jan Wedel, Jan Wejchert, Jan Zieliński, Jan Żyliński, Jane Fonda, Janina Ochojska, Jann Mardenborough, Jannik Sinner, January Ciszewski, Janusz Arent, Janusz Bielecki, Janusz Filipiak, Janusz Gajos, Janusz Józefowicz, Janusz Korwin-Mikke, Janusz Kowalski, Janusz Lewandowski, Janusz Ostrogski, Janusz Palikot, Janusz Paterman, Janusz Rewiński, Janusz Rzeźnik, Janusz Słabik, Janusz Stajszczak, Janusz Szychliński, Janusz Weiss, Janusz Wiszczuk, Janusz Wojciechowski, Janusz Zalewski, Jared Kushner, Jared Leto, Jarek Tadla, Jarosław Augustyniak, Jarosław Bieniuk, Jarosław Jarząbkowski (Pashabiceps), Jarosław Kaczyński, Jarosław Kalinowski, Jarosław Kłapucki, Jarosław Kołakowski, Jarosław Kołtun, Jarosław Królewski, Jarosław Krzyżanowski, Jarosław Kukulski, Jarosław Lasecki, Jarosław Mroczek, Jarosław Pieprzyca, Jarosław Prymas, Jarosław Sokołowski, Jarosław Szanajca, Jarosław Tadla, Jasim Bin Hamad Al Thani, Jason Derulo, Jason Momoa, Jason Newsted, Jason Statham, Jawed Karim, Jay Cutler, Jay Leno, Jay-Z, Jean Michel Jarre, Jean Reno, Jean-Claude Van Damme, Jean-Paul Belmondo, Jeff Bezos, Jeffree Star, Jeffrey Epstein, Jenna Jameson, Jenna Ortega, Jennifer Aniston, Jennifer Garner, Jennifer Lawrence, Jennifer Lopez, Jensen Ackles, Jensen Huang, Jeremi Wiśniowiecki, Jeremy Clarkson, Jeremy Renner, Jeremy Sochan, Jerzy Bar, Jerzy Borucki, Jerzy Buzek, Jerzy Chrzanowski, Jerzy Dudek, Jerzy Dziewulski, Jerzy Gajewski, Jerzy Hoffman, Jerzy Janowicz, Jerzy Kasperczyk, Jerzy Krzanowski, Jerzy Lubianiec, Jerzy Łupicki, Jerzy Malek, Jerzy Mazgaj, Jerzy Mendelka, Jerzy Meysztowicz, Jerzy Mirgos, Jerzy Motz, Jerzy Owsiak, Jerzy Połomski, Jerzy Starak, Jerzy Stelmach, Jerzy Stuhr, Jerzy Urban, Jerzy Waldorff, Jerzy Wilczewski, Jerzy Wiśniewski, Jerzy Zięba, Jesse Eisenberg, Jessica Alba, Jessica Mercedes, Jessica Pegula, Jet Li, Jewgienij Prigożyn, Jim Carrey, Jim Caviezel, Jim Hutton, Jim Morrison, Jim Parsons, Jim Ratcliffe, Jim Rogers, Jim Samples, Jimmy Donaldson (MrBeast), Jimmy Page, Jimmy Wales, Jo Nesbo, Joachim Wiesiollek, Joan Collins, Joan Laporta, Joanna Hoffman, Joanna Jędrzejczyk, Joanna Krupa, Joanna Lichocka, Joanna Liszowska, Joanna Lossow, Joanna Opozda, Joanna Paszkowska, Joanna Przetakiewicz, Joanna Senyszyn, Joanna Trzepiecińska, Joaquín Guzmán Loera (El Chapo), Jocelyn Wildenstein, Joe Biden, Joel Glazer, John Bogle, John Cena, John D. Rockefeller, John Deacon, John Elkann, John Lennon, John Malkovich, John McAfee, John Templeton, John Travolta, John Wayne, Johnny Cash, Johnny Dang, Johnny Depp, Johnny Knoxville, Johnny Sins, Jojo Siwa, Jolanta Kwaśniewska, Jolanta Pieńkowska, Jon Bon Jovi, Jon Jones, Jon Olsson, Jonah Hill, Jonas Eriksson, Jonathan Davis, Jonny Lee Miller, Jordan Belfort, Jorge Mendes, Jose Kolekcjoner, Jose Menendez, Jose Mourinho, Joseph Amissah, Joy Mangano, Józef Bałdyga, Józef Biegaj, Józef Dworakowski, Józef Dziubasik, Józef Koral, Józef Kosiorek, Józef Krawczyk, Józef Oleksy, Józef Pinior, Józef Szczur, Józef Wancer, Józef Wiśniewski, Józef Wojciechowski, Judd Trump, Jude Bellingham, Julia Nawalna, Julia Roberts, Julia Tymoszenko, Julia von Stein, Julia Wieniawa, Julia Żugaj, Julian Robertson, Julita Najman, Juliusz Machulski, Juliusz Windorbski, Jungkook, Jurij Kowalczuk, Justin Bieber, Justin Sun, Justin Timberlake, Justin Trudeau, Justine Musk, Justyna Kowalczyk, Justyna Majkowska, Justyna Steczkowska